Leita í fréttum mbl.is
Embla

Ţjóđargjöf íslenskrar alţýđu

makríll 2

Áriđ 2014 leigđi landsstjórn Fćreyja ţarlendum útgerđum 20 ţúsund tonna makrílkvóta fyrir sem svarar 1.400 milljónum íslenskra króna.

Áriđ 2014 var makrílafli íslenskra fiskiskipa innan 200 sjómílna landhelginar hátt í 170 ţúsund tonn.

Ef stuđst er viđ feyska makríl-reikninginn frá síđasta ári (2014) námu makríl-peningagjafir íslenskra stjórnvalda hátt í 12.000 milljónum íslenskra króna.

Áćtlađ er ađ nýr Landspítali-háskólasjúkrahús muni kosta hátt í 70.000 milljónir króna.

Ţessar tölulegu stađreyndir sýna svo ekki verđur um villst ađ íslensk stjórnvöld ćtla ţjóđinni ađ gefa LÍÚ sem nemur andvirđi nýs Landspítala-háskólasjúkrahús á nćstu 6 árum samkvćmt nýju makríl-frumvarpi sjávarútvegsráđherra.

 


Hiđ nýja Ísland

landhelgisbrjótur

Vinstri smelliđ á myndina til ađ stćkka hana og lesa textann.


Matargerđ í Stapadal viđ Arnarfjörđ

sigríđur

Sigríđur Júlíana Kristjánsdóttir var fćdd í Stapadal í Arnarfirđi 16. febrúar 1876, dóttir Kristjáns hreppstjóra Krístjánssonar Guđmundssonar frá Borg og konu hans, Símoníu Pálsdóttur, Símonarsonar frá Dynjanda í Arnarfirđi. Hún lést 16. mars 1943.

Tćplega tvítug ađ aldri, í desember 1895, gekk Sigríđur ađ eiga Bjarna Asgeirsson frá Álftamýri, Jónssonar prests Ásgeirssonar sem sagđur var atgjörfismađur og mikill ásýndum.

Settust ţau Sigríđur ađ í Stapadal og bjuggu ţar í 6 ár, en fluttust ţá ađ Hokinsdal í Arnarfirđi, og bjuggu ţar árin 1902 til 1906, fluttust ţau ţá aftur ađ Stapadal og bjuggu ţar óslitiđ síđan ţar til Bjarni lézt haustiđ 1935. Ţau hjónin eignuđust 15 börn.

Fluttist Sigríđur til Ísafjarđar eftir lát Bjarna, ásamt nokkrum börnum sínum og átti ţar heimili síđan. Eru ţetta fjölmennar ćttir, og margt dugnađarfólk komiđ ţađan.

Kristján í Stapadal var dugandi atgerfismađur til sjós og lands, — hraustmenni ađ burđum, svo taliđ var ađ fáir kćmust ţar til jafns viđ hann. Vel viti borinn og upplýstur ađ ţeirra tíđar hćtti.

Sigriđur var snemma vel gefin og námfús bćđi til munns og handa. Hún var tíguleg og bauđ jafnan af sér hinn viđfelldnasta ţokka hinnar háttprúđu og gjörvilegu konu. Hún var ágćtlega verki farin, svo ađ segja mátti, ađ öll verk léku í höndum hennar.

Varđveist hafa tvćr mataruppskriftir eftir Sigríđi J. Kristjánsdóttur í tímaritinu 19. júní frá ţví 1928 og birtast ţćr hérna neđanmáls orđrétt eftir hennar forskrift.

Sýrugrautur:

1. lítri drykkjarsýra, 2 I. vatn, 1 stöng kanel, sykur eftir bragđí, kartöflumjöl svo mikiđ, ađ grauturinn verđi hćfilega ţykkur. Ţegar síđur er frođan tekin ofan af og kartöflumjöliđ Iátiđ í. Ţessi grautur er hollur og Ijúffengur og borđast kaldur međ mjólk og sykri. Til ţess ađ grauturinn verđi litarfallegri má láta í hann nokkra dropa af súpulit eđa eggjalit, ef vill.

Mysugrautur:

3. lítrar ný mysa, 1 stöng kanel, 2 — 3 matsk., sykur, kartöflumjöl. Ţví lengur, sem mysan er sođin, ţess minna ţarf af sykur og ţess bragđbetri verđur grauturinn, en ţađ má líka láta mjöliđ í strax og síđur. Ţennan graut á helzt ađ borđa volgan međ mjólk og sykri. Líka má búa til súpu úr sama efni og borđa međ tvíbökum eđa öđru brauđi, en hafa ţá minna af kartöflumjöli.


Hiđ forna prestsetur, Alftamýri viđ Arnarfjörđ

álftamýri

Síđasti prestur á Álftamýri var Arngrímur Bjarnason, sem flutti ţađan ađ Brjánslćk áriđ 1880. Ţá var Álftamýrarsókn lögđ undir Hrafnseyrarprestakall. 

Ţá tók viđ búi á Álftamýri Ásgeir Jónsson. Hann var sonur séra Jóns Ásgeirssonar, sem var prestur á Álftamýri 1839-1862 og á Hrafnseyri 1862-1880. Var hann ţannig prestur međ Arnfirđingum í meira en 40 ár.

Hann var merkur mađur á margan hátt, en sérstaka athygli vöktu dulskyggni hans og fjarskyggni. Ásgeir sonur hans var einn ţeirra Arnfirđinga sem handskutluđu hvali af litlum bátum. 

Hann bjó viđ rausn á Álftamýri og eftir hann Gísli sonur hans í 46 ár til ársins 1942. Sautján ára gamall gerđist Gísli formađur fyrir föđur sinn á sexćringi, en tvítugur tók hann viđ skipstjórn á ţilskipi.

Búskapur hans á Alftamýri var međ miklum rausnarbrag. Vafalaust hefur sjávaraflinn stađiđ undir ţeim búskap ađ miklu leyti.

Síđasti bóndi á Alftamýri var Vagn Ţorleifsson, sem hvarf ţađan áriđ 1957 eđa 1958. Kirkjan á Álftamýri mun hafa veriđ rifin 1967 eđa 1968. Voru ţá ekki eftir nema tvö byggđ býli í sókninni, bćđi úti í Lokinhamradal. Hrafnabjörg og Lokinhamrar.

Viđ Kirkjugarđinn á Álftamýri stendur mikils háttar hliđ, en fyrir ţví gekkst Pétur Björnsson skipstjóri, en afi hans og nafni hvílir ţar í garđinum undir áletruđum legsteini, eins og fleira sóknarfólk sem ţar á nöfn sín geymd. 

álftamýri viđ arnarfjörđ 2

Innst í Álftamýrarlandi er víkin Hlađsbót. Um hana segir séra Jón Ásgeirsson í sóknarlýsingu kringum 1840: „Ţar standa verbúđir sem fólk úr innri sókn brúkar á haustdag, ţá ţađ leggur sig hingađ út í sókn ţessa til fiskiafla, ţví treggengur er fiskur til innri fjarđarins. 

Er ţar mikiđ góđ lending í öllum áttum og mjúkur fjörusandurinn." Hlađsbót var um tíma löggiltur verslunarstađur og Bíldudalskaupmenn keyptu ţar fisk og seldu salt og fleira. Ţar er enn til minja allmikill húsgrunnur í fjörunni.

Baulhús er lítil jörđ innan viđ Álftamýri og talin byggđ úr heimalandi Álftamýrar. Hún mun hafa fariđ í eyđi skömmu eftir 1940 og síđasti ábúandinn veriđ Ásgeir Matthíasson, bróđursonur Gísla á Álftamýri.

Matthías Ásgeirsson, bróđir Gísla, bjó lengi á Baulhúsum og var mikill áhugamađur og kappsmađur viđ sjósókn eins og Gísli. Til er munnmćlasaga um karl nokkurn sem var viđ útróđra frá Álftarmýri en ţótti hann nokkuđ stórtćkur í lýsingum.

Einu sinni komst hann svo ađ orđi: „Ţađ vildi ég ađ kominn vćri í Álftamýrarfjöru svo mikill fiskur ađ nćđi suđur ađ Bjargtöngum og norđur ađ Horni og stćđi ekkert upp úr nema höfuđin á Gísla frćnda og Matta á Baulhúsum og myndi ţá verđa mikill handagangur í öskjunni.

"Öđru sinni sagđi karl ţegar ílát vantađi undir lifur: „Ţađ vildi ég ađ komiđ vćri í Álftamýrarfjöru svo stórt grútarkar ađ veröldin vćri ekki nema eins og í sponsgatiđ á ţví." Sýnir ţetta ađ mađurinn hefur haft mikiđ hugmyndaflug. 

Markús Ţórđarson var prestur á Álftamýri 1817-1839. Samtíđa honum bjó Magnús Ólafsson á Baulhúsum, forn í brögđum og fjölkunnugur.

Prestur vildi láta byggja stekk og valdi honum stađ ţar sem talin var gömul dys. Magnús latti prest ađ róta ţar um og kvađ illt myndi af hljótast. Prestur ruddi samt dysina til stekkjarstćđis.

Er mćlt ađ hann fyndi ţar mannsbein og peninga, byggi um beinin í moldu en hirti peningana. Eftir ţađ veiktist prestur undarlega, en hann var áđur hraustmenni.

Ţóttust skyggnir menn sjá sćkja ađ honum mann einn mjög stóran og herđabreiđan og kölluđu ţeir hann Breiđherđung. Ekki varđ presti ţó stórkostlegt mein ađ honum međan Magnús á Baulhúsum lifđi, en eftir fráfall hans ágerđist sjúkdómur prests uns hann andađist.

Bróđir Magnúsar var Jóhannes Ólafsson á Kirkjubóli í Mosdal, frćgastur allra galdramanna í Arnarfirđi á 19. öld. 

Hann hafđi í ţjónustu sinni bćđi drauga og loftanda, sem hann lét sćkja uppvakninga og skađrćđisdrauga og fćra sér. Síđan setti hann ţá niđur og gerđi skađlausa.Tjaldanes var ţá kirkjujörđ frá Álftamýri. Jóhannes falađi ţessa jörđ til ábúđar af séra Markúsi en fékk ekki.

En ţegar Jóhannes frétti ađ prestur ţjáđist af ásókn Breiđherđungs mćlti hann: „Ég skyldi hafa stuggađ viđ drengnum hans ef hann hefđi byggt mér Tjaldanesiđ."

Byggt á frásögn Guđmundar Inga Kristjánsson frá Kirkjubóli í Önundarfirđi (1907-2002).


Örlagasaga Helgu EA 2, frá Hrísey

Ég ćtla ađ segja ykkur sögu, sú saga er um horfiđ fley, en ađalefni hennar um unga og fagra mey. Ţetta er sorgarsaga, hún sögđ er norđanlands enn. Mér sögđu ‘ana aldnir sjómenn, sannorđir prúđir menn. Ég heyrđi ´ana um borđ í Helgu hvíslađ milt og...

Ásta Sóllilja vakin

Um leiđ og vatnsboginn stóđ niđrí könnuna voru fyrstu orđ dagsins sögđ upphátt í bćnum: formálinn sem amma hans hafđi um hönd til ţess ađ sćra Ástu Sóllilju frammúr djúpum svefni. Ţessi athöfn endurtók sig eftir sömu reglu á hverjum morgni, og enda ţótt...

Ljósmóđirin á Sellátrum

Seint á 19. öld bjó á Sellátrum í Tálknafirđi Kristján Oddsson bóndi. Á vist međ honum var ung stúlka, sem hét Sigrún Ólafsdóttir ( f . 10.3. 1855 á Auđkúlu í Auđkúluhr., d. 10.11. 1930) og var heitmey Magnúsar sonar hans. Ţađ var eina nótt, ađ Sigrúnu...

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband