Leita í fréttum mbl.is
Embla

Bloggfćrslur mánađarins, júlí 2008

Fall Nýfundnalands - víti til varnađar

bjarmi níelsson - newfoundlands

Nágranni okkar í vestri nefnist Nýfundnaland. Ţađ land er nú fylki í sambandslýđveldinu Kanada. Landiđ var ensk og síđar bresk nýlenda frá 1583 til 1907, ţegar ţađ varđ sjálfstćtt lýđrćđisríki innan breska samveldisins.

Á árunum eftir 1920 gáfu stjórnmálamenn landsins sig á vald ,,umrćđustjórnmálum“ ţess tíma.  Stöđug upphlaup og hneyksli skóku ţjóđfélagiđ. Forsćtisráđherrann sćtti ásökunum um spillingu og ţurfti ađ segja af sér 1923. Hann komst ţó aftur til valda 1928 af ţví ađ arftakinn varđ međ eindćmum óvinsćll. Fljótlega rökkvađi, Kreppan mikla fór í hönd.  

Atvinnulífiđ var fábreytt, einkum fiskveiđar og -vinnsla, auk pappírs- og jarđefnavinnslu. Umrćđustjórnmál kyntu undir sundurlyndi og óánćgju. Stóryrđi og upphrópanir ollu ţví ađ almenningur missti trúna á framtíđina, landstjórnina og sjálfstćđi landsins áriđ 1934.  

Sjálfum sér sundurţykkir stjórnmálamenn gáfust upp á ađ mynda starfhćfa ríkisstjórn og sneru sér til bresku krúnunnar međ ósk um skipun landstjóra á ný. Sá skipađi síđan ríkisstjórn og hélst sú skipan allt til ársins 1949.  

Síđan hefur landiđ veriđ jađarsvćđi í Kanada. Ríkisstjórnin í Ottawa vill ekki skipta sér af hagţróun einstakra svćđa. Ungt fólk frá Nýfundnalandi leitar ţví atvinnu í blómlegri byggđum. Ţađ vill samt eiga sumardvöl í lítt snortinni náttúru heimahaganna.

Heimild; mbl.is, dags 31.07.2008; höfundur Ragnar Önundarson. 

 

 


mbl.is Exista tapar 4,2 milljörđum króna
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Góđur drengur á förum

eiríkur finnur greipsson 2Titringur er á Vestfjörđum vegna yfirvofandi brotthvarfs Eiríks Finns Greipssonar, vinsćls ađstođarbankastjóra hins horfna Sparisjóđs Vestfirđinga.

Sparisjóđurinn var sameinađur Sparisjóđi Keflavíkur nýveriđ og nú liggur fyrir ađ Angantýr Jónasson, fyrrverandi sparisjóđsstjóri SPV, verđur yfirmađur útibúanna á Vestfjörđum og Eiríkur Finnur mun ţar međ hćtta störfum eftir ađ hafa stjórnađ í áratugi.

Angantýr býr í Kópavogi en sinnir starfi sínu á Ţingeyri. Vestra er fólki brugđiđ vegna ţessa og telur ađ ađgerđ bankastjórnarinnar í Keflavík sé einkenni ţess ađ ţarna sé ekki um samruna ađ rćđa, heldur yfirtöku. Búist er í framhaldinu viđ lokun sparisjóđa á Vestfjörđum í hagrćđingarskyni. Heimild; dv.is, 28.07.2008.

Ég ćtla ađ leyfa mér ađ vitna hér í viđtal viđ Eirík Finn sem kom í Morgunblađinu 26.10.2005, og lćt síđan hvern og einn um ađ meta stöđu mála í sjávarţorpum Vestfjarđa.

Tilvitnun:

Fiskvinnslan Kambur er hryggjarstykkiđ í atvinnulífi Flateyrar og uppbygging fyrirtćkisins frá 2001 hefur veriđ ein gleđisaga undanfarin ár og fyrirtćkiđ hefur eflst gífurlega undir stjórn hjónanna Ingibjargar Kristjánsdóttur og Hinriks Kristjánssonar ađ sögn Eiríks Finns Greipssonar, ađstođarsparisjóđsstjóra á Ísafirđi.

Hann er búsettur á Flateyri en starfar á Ísafirđi. Í snjóflóđinu komst hann lífs af ásamt fjölskyldu sinni en hús ţeirra eyđilagđist. "Nú eru komnir tveir yfirbyggđir línubátar til Kambs auk ţess ađ sumir krókaaflamarksbátarnir hafa veriđ stćkkađir.

Ég held ţví ađ ţađ sé ekki ofsagt ađ lýsa gengi félagsins og samstarfsađila ţeirra sem sigurgöngu. Fyrirtćkiđ er orđiđ ţađ öflugt ađ ţađ vantar hráefni og auk ţess sem kvótinn hefur stöđugt veriđ aukinn."

Fyrir flóđiđ á Flateyri voru búsett 379 manns í bćnum en undanfarin ár hefur íbúatalan veriđ í kringum 300. Ţar af er ríflega ţriđjungurinn útlendingar. Ađ sögn Eiríks voru í sumar 37% íbúanna útlendingar og hefur jafnvel aukist síđan ţá. Húsnćđi er á lausu ţótt frambođiđ sé ekki mikiđ og húsnćđisverđ er lágt.

"Samfélagiđ hér hefur breyst mikiđ síđastliđinn áratug međ sameiningu sveitarfélaga 1996 og tilkomu jarđganganna sama ár. Atvinnusvćđiđ er ţví orđiđ ein heild og stór hluti áhafna báta héđan er frá Ísafirđi og nćrliggjandi sveitarfélögum. Viđ erum ţví međ mikla atvinnumiđlun milli svćđa."

Nú höfum viđ náđ gífurlega góđum árangri í uppbyggingu ţorpsins fyrir tilstuđlan stjórnvalda, bćjaryfirvalda, Samhugar í verki, Ofanflóđasjóđs og fleiri.

Viđ erum ađ minnast atburđanna fyrst og fremst til ađ sýna hinum látnu virđingu og ţakka björgunarsveitum, Landhelgisgćslu, stjórnvöldum, bćjaryfirvöldum og nćrsveitamönnum sem voru einstaklega duglegir ađ hjálpa okkur."

Heimild; Morgunblađiđ 26.10.2005.


Ţorpin eru ađ deyja og dauđinn vakir yfir ţeim

Fórnarlömb LÍÚ

Í Fréttablađinu 17. júlí sl. var sagt frá ţví ađ skipa ćtti nefnd, sem skila á af sér á kjörtímabilinu, til ţess ađ kanna áhrif kvótakerfisins á landsbyggđina, ţrátt fyrir ađ fyrir liggi skýrsla um máliđ frá 2001, og allir nema ráđamenn geri sér grein fyrir ađ kerfiđ hafi nú ţegar lagt mörg sjávarpláss í rúst. Neikvćđ áhrif kvótakerfisins á landsbyggđina hafa veriđ öllum ljós, nema sćgreifum og ráđamönnum.

Ég átti erindi á Breiđdalsvík um daginn, ţar voru fáir á ferli nema ferđamenn ađ fylla á bifreiđar sínar - úr sjálfsala. Tvćr trillur voru viđ bryggju en enginn var á ferli viđ höfnina. Enginn bátur sást á hafinu svo langt sem augađ eygđi. Ţađan ók ég norđur um til Egilsstađa, yfir Hellisheiđi eystri og norđur fyrir Sléttu til Akureyrar.

Ofan af Hellisheiđi eystri var engan bát ađ sjá til hafs á Hérađsflóa og engan heldur á Vopnafirđi. Í kauptúninu var lítiđ um ađ vera og ekkert líf viđ höfnina. Á Bakkaflóa sáust 2 trillur undan Langanesi.

Á Ţórshöfn var sama sagan, örfáir bátar viđ bryggju en ekkert fólk ađ vinna, enginn fiskur og enginn bátur sást á sjó á Ţistilfirđi.

Af veginum viđ Súlur sunnan Raufarhafnar sást enginn bátur á sjó. Raufarhöfn er varla skugginn af sjálfri sér, örfáar trillur en enginn virtist vera í veiđiskap og engin sála var viđ höfnina. Ţarna sá ég Kúbueinkennin, sem ég kalla svo: Húsum ekki haldiđ viđ, ţau ekki máluđ en látin grotna niđur. Ein búđ, opin fáa tíma á dag, engin dagblöđ um helgar og eldsneyti ađeins úr sjálfsala. Ţegar ekiđ var fyrir Melrakkasléttu var heldur engan bát ađ sjá, ekki heldur í Öxarfirđi og á Kópaskeri voru fáir bátar viđ bryggju og enginn umgangur.

Annađ sem einkenndi ţessi sjávarţorp var ađ ţar var nćr engan fugl ađ sjá, örfáa hettumáva og fáeinar kríur, ţađ var allt. Ţetta var öđruvísi međan menn stunduđu sjó á Íslandi, ţá iđuđu allar hafnir af fugli, sem var ađ fá sér í gogginn.

Út af Tjörnesi var engan bát ađ sjá, ţađ var ekki fyrr en kom ađ Húsavík ađ einn hvalaskođunarbátur sást á leiđ í land međ ferđamenn. Talsvert var af trillum í höfninni en lítiđ um ađ vera, flestar í biđstöđu vegna kvótaleysis.

Í öllu krepputalinu núna leggja menn til ađ taka erlent lán til ađ auka gjaldeyrisforđann. Engum virđist detta í hug ađ fara í sjóinn og sćkja gulliđ ţađan. Ţjóđinni er haldiđ í kreppu vegna ţess ađ Hafró heldur ţví fram ađ ţađ ţurfi ađ "byggja upp ţorskstofninn" međ friđun, helst veiđa ekki neitt. Ráđamenn gleypa ráđleggingarnar hráar ţótt löngu hafi veriđ sýnt fram á ađ ţetta sé líffrćđilega ómögulegt. Vitnar ţar best um 30 ára árangursleysi ţessarar "tilraunar".

Ţađ er á fćri sjávarútvegsráđherra ađ bregđa töfrasprota yfir sjávarţorpin og landiđ allt međ ţví ađ auka aflaheimildir, stokka allt kerfiđ upp - og reka ţjálfarann. Fyrir hverja er annars veriđ ađ reyna ađ byggja upp fiskstofnana? Ţađ verđa brátt engir eftir til ţess ađ veiđa.

Heimild; Fréttablađiđ 24.07.2008: Höfundur; Jón Kristjánsson fiskifrćđingur.


Of veđsetning aflaheimilda (allt í plati verđmćti)

xls Hér má sjá raunvirđi aflaheimilda.

Gera má ráđ fyrir ađ (of) veđsetning aflaheimilda (loft) sé miđađ viđ núverandi rekstrarforsendur um 300 milljarđar.

Heimild Seđlabanki Íslands.

Hér sjáum viđ stöđuna (heimild Seđlabanka Íslands) eins og hún var fyrir fall krónunar og er ţví mjög líklegt ađ ofangreindar fullyrđingar um of veđsetningu aflaheimilda sé mjög á rökum reistar.

áhyggjufullur kvótaeigandi

Vek athygli á međfylgjandi link; http://kristinnp.blog.is/blog/kristinnp/entry/599027/


mbl.is Afskriftir upp á hundruđ milljarđa kr.
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Rommkópar - tálbeita hákarlamanna

theódor friđriksson - hákarlalegur og hákarlamenn 003

Á seinni hluta nítjándu aldar kom til sögunnar ný beita sem íslenzkir hákarlamenn sögđu algjöra byltingu viđ veiđar á hákarli; voru ţađ litlir selkópar vestan frá Breiđafirđi, og voru ţeir látnir liggja í pćkli í heilu lagi í sterku íláti.

En ţađ merkilega viđ ţessa hákarlabeitu var ţađ, ađ selkóparnir voru ekki ristir á hol, heldur voru ţeir ađeins opnađir međ svolítilli stungu, ţegar búiđ var ađ veiđa ţá, og var sterku rommi helt gegnum smuguna inn í kópinn; vínandinn samlagađist innýflunum og blóđinu og fóru út í spikiđ; var ţess og vandlega gćtt , ađ rommiđ fćri ekki út úr skrokknum aftur og vandlega saumađ fyrir opiđ.

theódor friđriksson - hákarlalegur og hákarlamenn 009Ţegar kóparnir voru teknir upp úr ílátinu voru ţeir skornir sundur í smábeitu, og angađi af ţeim lyktin er ţeir voru opnađir, enda var ekki tútt um ađ sumir drykkjumenn langađi til ađ bragđa á romminu, sem inn í ţeim var, ef ţeir voru alveg vitundarlausir af brennivíni. – Ţetta voru nefndir rommkópar og voru ţeir einhver hin allra mesta tálbeita fyrir hákarl.

Á ţessum hákarladöllum  - eins og hákarlaskipin voru nefnd – var útbúnađur allur međ líku móti. Menn beittu hrossakjöti og selspiki. Skinniđ var látiđ tolla viđ selbeiturnar og stungiđ hníf í gegnum hverja beitu; var önnur beitan höfđ af sel og önnur af hrossakjöti – á víxl. –

theódor friđriksson - hákarlalegur og hákarlamenn 006Mörgum beitum var beitt í einu, var ţeim ţrýst upp eftir leggnum á „sókninni“  (hákarlaönglinum), síđast var bugurinn fylltur međ ýmsu gumsi úr hákarlinum, svo sem munnamögum, gallhúsum, hjörtum o. s.frv., og tóbaksmenn gerđu sér ţađ oft ađ reglu ađ hrćkja á beituna um leiđ og sókninni var kastađ fyrir borđ. –

Viđ vađsteininn var járnkeđja, tveggja fađma löng, sem fest var viđ sóknina, en milli vađarhaldsins var kađalspotti á ađ gizka fađmur á lengd, sem kallađur var „bálkur“.

Heimild; Theódór Friđriksson - Hákarlalegur og hákarlamenn.


mbl.is Drýgir dísilolíuna međ hákarlalýsi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hvar eruđ ţiđ, sjómenn og sjómannskonur ?

urđur ólafsdóttir

Urđur Ólafsdóttir skrifar: 

Mér er ţađ sífellt undrunarefni hvernig Alţingi gat á sínum tíma ákveđiđ ađ afhenda útgerđum kvótann sem safnast hafđi á hendur ţeirra. Međ ţví ađ binda hann ekki međ nokkrum hćtti viđ byggđarlög er ástandiđ eins og ţađ er. Sjávarţorp landsins eru ađ leggjast í eyđi.

Ţví er ekki flaggađ hverjir öfluđu kvótans til ţessara fyrirtćkja. Ţađ voru sjómenn sem međ dugnađi og ósérhlífni sóttu sjóinn og lögđu útgerđunum kvótann til. Mér sem ekkja eftir dugandi sjómann er alveg ljóst ađ ţótt fyrirtćki hafi átt skip og útgerđ hefđi ekki orđiđ til kvóti nema ađ um borđ í skipunum vćru dugmiklir sjómenn.

Engin útgerđ hefđi haft skipstjóra á skipi sínu sem ekki hefđi komiđ međ afla ađ landi, og enginn skipstjóri aflađ nema međ góđri skipshöfn. Ţađ er ekki svo ýkja langt síđan ađ sjósókn sem lýst er í bók Jóns Kalmans Stefánssonar, Himnaríki og helvíti, var stunduđ á Íslandi.

Ósvörin viđ Bolungarvík er lýsandi minnismerki um ţann tíma og líka til ađ minna okkur á hvađ ţurfti til ađ koma okkur upp úr ţeirri eymd sem ţjóđin var í. Međ dugnađi sjómanna varđ til afurđ sem hćgt var ađ selja úr landi.

Hvađ ćtli margir sjómenn hafi farist viđ störf sín á síđustu öld? Sem betur fer er ekki her á Íslandi en sjómennskan var í raun eins og herţjónusta. Ţađ var ekki um margt ađ rćđa á atvinnumarkađinum og ţví síđur í menntamálum svo ţá var bara ađ fara á sjóinn.

Í ţau 45 ár sem ég hef fylgst međ störfum sjómanna hafa ţeir tvisvar sinnum stađiđ saman og siglt til hafnar. Í fyrra skiptiđ var ţađ útaf síldarverđi 1967 og 1975 út af olíuverđi sem átti ađ taka af óskiptum hlut sem ţýddi launaskerđingu.

Hvađ er ađ ykkur, sjómenn? Hvers vegna standiđ ţiđ ekki saman og berjist fyrir rétti ykkar? Ţiđ megiđ ekki skilja ţrjá eđa fjóra sjómenn eftir í baráttunni fyrir rétti ykkar allra. Ţetta er réttur sem allar hetjur hafsins sem horfnar eru börđust fyrir og ţiđ eruđ búnir ađ láta rćna af ykkur.

Hvar eruđ ţiđ, sjómannskonur og verkakonur ţessa lands? Látiđ í ykkur heyra áđur en menn ykkar verđa allir komnir inn í álverksmiđjur, olíuhreinsistöđvar eđa í biđröđ eftir atvinnuleysisbótum. Ţađ er ekki pláss fyrir alla á ríkisjötunni til ađ hćkka launin sín. Ţađ er bara fyrir fáa útvalda.

En ţiđ, sjómenn, ţurfiđ ađ berjast fyrir ţví, annars verđiđ ţiđ sem stétt ekki til eftir nokkur ár.

Grein úr Fréttablađinu 16.07.2008; höfundur Urđur Ólafsdóttir, ekkja Sigurđar Bjarnasonar (Sigga Bjarna) skipstjóra frá Bíldudal


Ár makrílsins á Vestfjörđum

fyrsti makríllinn á land á tálknafirđi 006Ársćll fađir minn Egilsson (fćddur 1931) skipstjóri og vinur hans Kristinn Adólf Gústafsson (fćddur 1939) silgdu saman á Innari-Lambeyrarbátnum (opin plastskekta međ 10 ha, utanborđsmótor) ađ kvöldi dags 16. Júlí (2008) og héldu til veiđa međ sjóstöng.

 

Fram af bćnum Hvammeyri sem er sveitabćr handan viđ ţorpiđ í Tálknafirđi hlupu á tveir makrílar í einu kastinu hjá Kristni. Ársćll sem er gamalreyndur sjóari sem búiđ hefur alla sína tíđ í Tálknafirđi og viđ Arnarfjörđ, varđ ađ vonum undrandi enda ekki veitt makríl síđan sumariđ 1974 í Norđursjónum, en ţá fékk hann 85 tonna kast af makríl suđur af Hjaltlandseyjum. 

fyrsti makríllinn á land á tálknafirđi 009Fréttir hafa borist af makríl sem hljóp á fćrin hjá ţjóđverjum fram af Álftamýri í Arnarfirđi í síđustu viku og eins herma fréttir ađ Vilma Djúrhuus sem rćr međ manni sínum Hans Pauli Djurhuus frá Tálknafirđi á opini trillu hafi dregiđ makríl í Tálknafirđi fyrir fáum dögum.

 

 


mbl.is Stórlaxasumar í Hofsá
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hćtta á ađ nokkur sjávarţorp á Vestfjörđum leggist í eyđi

Vestfirđir 2Hćtta er á ađ byggđ muni nánast leggjast af í mörgum sveitarfélögum á Vestfjörđum ef fram fer sem horfir. Ţetta kemur fram í skýrslu Byggđarstofnunar um byggđarlög ţar sem fólksfćkkun er viđvarandi.

Könnunin heyrđi undir ţau sveitarfélög sem hafa lifađ viđ viđvarandi fólksfćkkun á tímabilinu 1996-2006 og var miđađ viđ 15% fćkkun íbúa eđa meira.

Undir ţessa skilgreiningu féllu 22 sveitarfélög, ţar af sex á Vestfjörđum og ţau ţrjú sveitarfélög sem hafa orđiđ hvađ mest fyrir barđinu á fólksfćkkun á landinu. Íbúum Árneshrepps fćkkađi um 55,8% á tímabilinu 1991-2006 og er ţađ mesta fćkkun á fólki í sveitarfélagi á landinu.

Kaldrananeshreppur er međ ađra mestu fćkkunina eđa 42% á tímabilinu og íbúum Vesturbyggđar fćkkađi um 37,2% sem var ţriđja mesta fćkkun í sveitarfélagi á landinu.

Auk ţeirra voru vestfirsku sveitarfélögin Tálknafjarđarhreppur, Strandabyggđ og Reykhólahreppur í könnuninni, en ađ međaltali fćkkađi íbúum í ţessum ţremur byggđarlögum um 20,4%.

Í skýrslunni kemur fram ađ margar ógnir steđji ađ ţessum byggđum Vestfjarđa. Helst ber ađ nefna ţörfina á bćttum samgöngum til Reykjavíkur og milli sveitarfélaganna á Vestfjörđum, en til ađ hćgt sé ađ horfa á Vestfirđi sem eina heild og möguleiki sé á auknum viđskiptum verđi ađ bćta samgöngur.

Einhćft atvinnulíf og neikvćđ íbúaţróun eru einnig vandamál auk aldurskiptingar, en fjöldi eldra fólks er yfir međaltali á svćđinu. Ţar sem hátt hlutfall fólks á Vestfjörđum sé í vinnu viđ fiskveiđar og fiskvinnslu ógnar kvótaskerđing helstu atvinnugrein Vestfirđinga.

Heimild; BB & Byggđastofnun.

 


Af hverju frystir LÍÚ fisk út í sjó ?

Landfrysting; kaupir rafmagn af landsnetinu og greiđir ađ jafnađi; 7,50 ÍKR pr, kw stund.

Sjófrysting; kaupir olíu til notkunar um borđ í frystiskipi og greiđir ađ jafnađi; 57,00 ÍKR pr, kw stund.

Er einhver glóra í ţessu ?

Tími sjófrystingar er liđin líkt og árabátarnir, kútterarnir og síđutogarnir á öldinni sem leiđ.


mbl.is Fiskiskip ESB verđi bundin í höfn
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband